ⓘ Mesrop Mastots Caddesi

                                     

ⓘ Mesrop Mastots Caddesi

Mesrop Mastots Caddesi ya da kısacası Mastots Caddesi, Ermenistanın baskenti Erivanın baslıca trafik yollarındandır. Erivanın merkez ilçesi olan Kentronda bulunan Zafer Köprüsünün güneyinden Matenadaran yakınlarına kadar geçmektedir.

                                     

1. Tarih

Ermeni alfabesinin mucidi ve Ermeni kültürünün baslıca sahıslarından biri olan rahip Mesrop Mastotsun onuruna caddeye "Mesrop Mastots Caddesi" ismi verildi. Ancak Sovyet dönemi 1924-1990 boyunca caddeye önce "Lenin Caddesi" Prospekt Lenina, sonra "Stalin Prospekti" Prospekt Stalina ismi verildi. Stalinin ölümünün ardından isim tekrar Lenin olarak değistirildi. Günümüzde birçok Erivanlı arasında halk dilinde hala "prospekt" cadde sözcüğünün Rusça karsılığı olarak bilinir.

Erivanın büyük ölçekli yeniden insası, akademisyen Aleksandr Tamanian tarafından hazırlanan kentin genel planına göre gerçeklestirildi. Tamanian, Mesrop Mastots Caddesinin yanı sıra Abovyan Sokağı ile Nalbandyan Caddesinin Ağrı Dağına doğru bakan yönde insa edilmesini öngördü. Caddenin Lenin Meydanı günümüz Cumhuriyet Meydanından geçmesi de planlandı. Genel sehir planına Nalbandyan Caddesindeki Halk Komiserliği binasının insası dahil edilmesiyle Mesrop Mastots Caddesi dahil olmak üzere tüm sehir merkezin yeniden insası 1920li yıllar boyunca gerçeklesti. Sehir merkezinin yeni tasarımıyla eski Erivandan geri kalan tek eksen aslında Astafyevskaya Caddesi günümüz Abovyan Sokağıdir. Merkezdeki sokak ağı tamamen yenilendi, eski binalar ise yıkıldı.

Cadde, büyük ölçüde genisletilen ve düzlestirilen Sundukyan Sokağının üstünden geçti. Insanın Sovyet egemenliği altında yer almasıyla sehir merkezindeki çoğu cami ve bazı kiliseler ortadan kaldırıldı. 1760larda kurulan Gök Cami, eski sokaktan korunan tek mimari anıtlardan biridir, fakat kendisi de Sovyet döneminde Erivan sehrinin müzesi olarak kullanıldı. Ancak 1999 yılında Iran hükümetinin yatırımıyla onarılıp tekrar bir camiye dönüstürüldü.

1945te caddenin sonundan çıkan Zafer Köprüsü kuruldu. 1952 yılında ise Pak Suka olarak bilinen bir kapalı çarsı binasının yapımı, mühendis Hamazasp Arakelyan ve mimar Grigor Ağababyan tarafından tamamlanmıstır.

1950de Stalin adına, caddenin sonunda bulunan yüksek bir tepede heykeltıras Sergey Merkurov ile mimar Rafael Israelyanın birlikte tasarladığı görkemli bir anıt dikildi. 1959da Stalin anıtının bulunduğu yerde Matenadaran antik el yazmaları enstitüsü kuruldu. 1962de Stalinin heykeli yerinden kaldırıldı, ve 1967de bunun yerine Ermenistan Ana heykeli dikildi.

1972de caddede Modern Sanat Müzesi kuruldu. 1976da Surb Sargis Aziz Sargis Kilisesi onarılıp yeniden insa edildi.

1990da Sovyet döneminin sonuna doğru caddenin ismi "Lenin Caddesi"nden "Mesrop Mastots Caddesi" olarak değistirildi. Bu cadde ile kesisen ve Leninin takipçisi Sergey Kirov adına adlandırılan eski "Kirov Caddesi"nin ismi ise, simgesel olarak Rahip Mesrop Mastotsun müriti Koryun adına "Koryun Caddesi" olarak değistirildi. Eski komünist liderlerin isimlerini tarihi Ermeni Hristiyan sahısların isimleriyle değistirme eğilimi kapsamında ayrıca Mesrop Mastots Caddesinin basladığı noktayla kesisen caddenin ismi, Mesrop Mastotsun önemli selefi olan Aydınlatıcı Grigor olarak değistirildi.

2006da, Erivan Operasının arkasında ve Mastots Caddesinde bulunan meydana, Jacques Chirac ve Robert Koçaryan tarafından "Fransa Meydanı" ismi verildi.

1 Ocak 2012 tarihinde Pak Suka kapalı çarsı binası tadilat için kapatıldı. Binanın kapatılması, sözde yasadısı olduğu gerekçesiyle hem mimarlar hem de aktivistler tarafından elestirilmis ve 70 satıs elemanın is kaybına mal olmustur. 7 Ekim 2013 tarihinde tekrar kamuya açıldı.

                                     

2. Günümüzde

Mesrop Mastots Caddesi, Erivanın en yoğun sokaklarından biri sayılır. Caddenin üstündeki tarihi ve turistik abidelerin yanı sıra birçok restoran, kafe ve alısveris mağazası bulunmaktadır. Caddenin üstünde 4 farklı otobüs durağı var ve caddeden geçen 12 farklı otobüs güzergâhı vardır. Cadde, düzenli olarak politik gösteri ve protesto alanı olarak islev görmektedir.

                                     

3. Ayrıca bakınız

Wikimedia Commonsta Mesrop Mastots Caddesi ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

  • Cumhuriyet Meydanı
  • Ermenistan Ana
  • Fransa Meydanı
  • Erivan Operası
  • Gök Cami
  • Zafer Köprüsü
  • Matenadaran