ⓘ Utrigurlar

                                     

ⓘ Utrigurlar

Utrigur ismi, Οὺττρίγουροι, Οὺτούργουροι ve Οὺτρίγου olarak kaydedilmistir, Gyula Németh tarafından Türkçe *Otur-Oğur kelimesinin seslerinin yer değistirmesi olduğu önerilmis ve bu genel kabul görmüstür, böylece *Uturğur, "Otuz Oğur kabile" anlamına gelmektedir. Lajos Ligeti utur- direnmek önerirken, Louis Bazin uturkar muzaffer fatihler, Quturgur ve qudurmaq öfkeliler önermektedir.

Kutrigur ve Utrigur isimlerini Güneybatı Asyada Guti/Quti gibi ve/veya Kafkasyada Udi/Uti gibi kadim halklara bağlayan Osman Karatay ve Yury Zuevin teorilerini destekleyecek yeterli akademik çalısma yoktur. Gutilerin Zagros Dağlarındaki modern Iran/Irak anavatanlarından bozkırlara göç ettiklerini gösteren kanıt yoktur ve Gutilerin Türkçeden ziyade Hint-Avrupa dili konustuklarına yaygın sekilde inanılmaktadır. Büyük Plinius Udinlerden Aorsi halkıyla bazen Utidorsi olarak ortaklasa bağlantılı, Hazar Denizinin batı kıyılarında Albanya ve. Udininin deniz kenarının yukarısında" yasayan Aroteres "Saban" olarak bilinen Sarmatlar ve Iskitler kast/kabilesi olarak ziktermektedir. Edwin G. Pulleyblankin Utrigurların eski zamanlarda Batı Çinde yerlesik, Hint-Avrupa halkı Yüeçiler ile bağlantılı olabileceği yönündeki önerisi de genel olarak kabul görmemektedir. Aslında "Oğur-Ogur" değil "Ğur-Gur" seklindedir. Kelimenin kök hali böyledir.

                                     

1. Tarih

Akraba kabileler Utrigurlar ve Kutrigurların kökeni muğlaktır. Prokopius, "Saginlerin ötesinde birçok Hun kabileleri yasardı. Bu topraklara Evlisia olarak adlandırılmıstı ve barbarlar deniz kıyısını ve iç bölgeyi Meotida gölüne ve Tanais nehrine kadar yerlesmislerdi. Orada yasayan insanlara Kimmerler denirken artık Utrigurlar deniyordu. Onların kuzeyinde kalabalık Antalar vardı." Batı kesimini Kutrigurlar ve Doğuya doğru kısmı Utrigurlar olmak üzere Don-Azak bozkır bölgesine yerlestiler.

Prokopius aynı zamanda bir soy efsanesi kaydetti, buna göre:

Bu hikâye aynı zamanda Utrigur hükümdarı Sandal tarafından da doğrulanmıstır: "sadece bir dili konustuğumuz değil, bizimkine benzeyen, komsularımız olan ve aynı giyinme ve yasam tarzlarına sahip olduğumuz, aynı zamanda akrabalarımız olan, sadece farklı bir hükümdara tabii olan kabileleri Kutrigurlar imha etmek adaletten ve nezaketten uzaktır.".

Agathias c. 579–582 söyle yazmıstır:

Kutrigurlar, Bizans Imparatorluğu topraklarını isgal ettiler, Imparator I. Justinianus h. 527-565 diplomatik ikna ve rüsvet yoluyla Utrigurlar ile Kutrigurları karsılıklı savasa sürükledi. Sandal liderliğinde Utrigurlar, büyük kayıplar yasayan Kutrigurlara saldırdılar. Prokopius, Agathias ve Menandera göre, Utrigurlar ile Kutrigurlar birbirlerini öyle kırdılar ki geride kabile isimleri bile kalmadı. Kutrigurların kalanı Avarlar tarafından Pannoniaya sürülürken Karadeniz steplerindeki Utrigurlar, Türklerin hükümdarlığında kaldılar.

En son Menander Protektor tarafından zikredilmislerdir, buna göre 576 yılında Boğaziçine saldıran Türk kuvvetleri arasında Ανάγαιος Anagai, Anağay isimli bir kabile sefi liderliğinde Utrigur ordusu vardır. Yaklasık 579 yılında Boğaziçi onların eline geçti. Aynı yıl, Bizans elçisi "o zamanlar Utrigurların kabilesinin sefi Anagai tarafından atanmıs oradaki Iskitleri yöneten kadının" adı Ἀκκάγας Akagas, Aq-Qağan idi topraklarından geçerek Türklere gitti

                                     

2. Kaynakça

Özel

Genel

  • Golden, Peter B. 2011. Studies on the Peoples and Cultures of the Eurasian Steppes. Editura Academiei Române; Editura Istros a Muzeului Brăilei. ISBN 9789732721520. 21 Mart 2019 tarihinde kaynağından arsivlendi. Erisim tarihi: 26 Haziran 2019.
  • Karatay, Osman 2003. In Search of the Lost Tribe: The Origins and Making of the Croation Nation. Ayse Demiral. ISBN 9789756467077. 5 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arsivlendi. Erisim tarihi: 26 Haziran 2019.
  • Golden, Peter Benjamin 1992. An introduction to the History of the Turkic peoples: ethnogenesis and state formation in medieval and early modern Eurasia and the Middle East. Wiesbaden: Otto Harrassowitz. ISBN 9783447032742. 20 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arsivlendi. Erisim tarihi: 26 Haziran 2019.