ⓘ Marmaray Tüneli

                                     

ⓘ Marmaray Tüneli

Marmaray Tüneli, Türkiyenin Istanbul sehrinde, Istanbul Boğazının altında yer alan demiryolu tünelidir. Avrupa yakasındaki Kazlıçesme ile Anadolu yakasındaki Ayrılıkçesmeyi birbirine bağlar. Dünyanın en derin batırma tüp tünelidir. 29 Ekim 2013 tarihinde Marmaray banliyö tren hattı ile birlikte hizmete girmistir.

                                     

1. Tarihçe

Istanbul Boğazının altından geçecek bir demiryolu tüneli düsüncesi ilk kez 1860lı yıllarda Sultan Abdülmecid tarafından dile getirildi. Proje ilk olarak II. Abdülhamid döneminde tasarlanmıstır. Abdülhamid zamanında 1902de Amerikalı mühendisler Tünel-i Bahri nin beratını aldılar. Proje, Salacak - Sarayburnu arasında, denizin altına dikilen 16 sütunun üzerinden geçen bir tüneli kapsıyordu. 1980li yıllarda Boğaziçi Köprüsünün trafiğe yetmemesi üzerine yeni bir köprü ya da bir denizaltı tünelinin yapılması gündeme gelmistir.

1985-1987 arasında ilk yer arastırmaları basladı. 1987 yılında ilk genis kapsamlı fizibilite etüdüyle projenin ana hatları belirlendi. Güncellemelerle proje asaması 1998 yılında biten Marmarayın insasına 2004 yılında baslandı. 2004 yılındaki çalısmalarda 460 metre derinlikte elde edilen bulgular çalısmalar açısından risk tasımaktaydı. Tünel zemininin 4 metre yukarısında bu riskler artmaktadır. Bu riskten dolayı zemin sağlamlastırılmıstır.

2005 yılında, Boğaz geçisinin Avrupa tarafından karaya çıktığı yerde bulunan, Bizans Imparatorluğu dönemine ait arkeolojik kalıntılar ve Üsküdar, Sirkeci ve Yenikapı bölgelerindeki yapılan arkeolojik çalısmaların etkisiyle projenin "BC1 Raylı Tüp Tünel geçisi ve istasyonlar" etabı planlanandan yaklasık 4 yıl geç tamamlanmıstır. Kazılar sonucu 4. yüzyıl döneminde sehrin en büyük limanı olan Teodosus Limanı gün yüzüne çıkmıstır.

Tünelde test sürüsleri 6 Ağustos 2013te basladı ve tünel 29 Ekimde hizmete girdi.

7 Kasım 2019da Çinden gelen ve Avrupaya giden bir yük treni Marmaray Tünelinden geçti ve tüneli kullanan ilk yük treni oldu.

                                     

2. Özellikler

Eminönü ve Üsküdar arasında batırılmıs ve dünyanın en derin batırma tüpü olan tünelin toplam uzunluğu 1.387 metredir. 8 adet 135 metre, 2 adet 110 metre ve 1 adet 98.5 metrelik tüplerin ağırlıkları 12 ile 18 bin ton arasında değisir. Bu tüpler iki bölümden olusur. 30 santimetre kalınlığında bir çesit conta vasıtasıyla emisle birbirine bağlanmaktadır. Batırma tünelin yüksekliği 8.75 metre, genisliği ise 15.5 metredir.

Tüpleri üretmek için Tuzlada iki tane gemi havuzu bulunduruldu. Ağızları kapalı biçimde çelikten üretildilet. Her bir tüp için yaklasık olarak bin ton çelik çubuk kullanıldı. Bu tünellerde yüz metrede bir acil çıkıs kapısı bulunur. Sistemin yangın güvenliği tünel içerisine ve istasyon binalarına insa edildi.

Tüpleri yerlestirmek için deniz kumu kaldırıldı. Tüpler 10 tane su tankının yardımıyla yerlestirildi. Tanklara su ilavesi yapılarak yön kontrolü yapıldı. Üzeri 4 metre tas bloklar ve kum ile kaplandı. Bu islem sayesinde tüpler gemi batıklarından korunmus hale getirildi.

Tünelin insaatında Ayrılıkçesme-Üsküdar, Sirkeci-Yenikapı ve Yenikapı-Yedikule arasında farklı TBMler kullanılmıstır. Projede toplamda 5 TBM 1 tane EPB tipi Yakın yüz kalkanlı ve zemin basıncı dengeleyicili, 4 tane çimentolayan TBM) kullanılmıstır. Tarihi yarımadada doğabilecek riskler sebebiyle Yedikule-Yenikapı 2*2480 m arasında EBP tipi TBM kullanılmıstır. Çimentolayan TBMler Ayrılıkçesme-Üsküdar 2*4210 m ve Yenikapı-Sirkeci 2*3072 arasında kullanılmıstır.

Sirkeci istasyonu 1500m, geçis tüneli 350m, tüneller arası yaya geçidi 600m, Sumps 120m Avusturya Yeni Tünel Açma Yöntemi NATM kullanılarak delinmistir. Yerin altında 3 istasyon bulunmaktadır. Yenikapı ve Üsküdar istayonları Aç & Kapa Yönetimi ile yapılmıstır. Bu yöntemle 994 metre islem yapılmıstır.