ⓘ STS-115

                                     

ⓘ STS-115

STS-115, Atlantis’in uluslararası uzay istasyonuna yaptığı uzay mekiği uçus görevidir. Bu görev, Columbia Uzay Mekiği faciasından sonra gerçeklestirilen ilk tamamlanan görevdi. Bu görevden sonra iki basarılı görev daha gerçeklestirildi. STS-115, 9 Eylül 2006’da Kennedy Uzay Merkezi Pad 39-B rampasından fırlatıldı.

Bu görev aynı zamanda uluslararası uzay istasyonu görevi ISS-12A olarak da bilinmektedir. Bu görev, ikinci liman bölgesi destek segmenti ITS P3/P4, bir çift günes paneli 2A/4A ve bataryalar tasımıstır. Bu görevle toplamda üç kere uzay yürüyüsü gerçeklestirildi. Yürüyüs sırasında astronotlar bir destek bağlantı sistemiyle ana gemiye bağlandılar. Bu sayede aracın dısında serbestçe hareket etmeleri ve istasyonda yapılması gereken isleri yapmaları sağlanmıs oldu.

STS-115 için fırlatma tarihi olarak Nisan 2003 planlanmıstı. Fakat Subat 2003’te gerçeklesen Columbia faciası fırlatma tarihinin 27 Ağustos 2006’ya ertelenmesine sebep oldu. Daha sonra bu tarihte çesitli nedenlerden dolayı ertelendi. Tropikal Ernesto Kasırgasının tehdit olusturması ve çok güçlü simseklerin mekik fırlatma rampasına çarpması bu nedenlerden bazılarıydı.

                                     

1. Mürettebat notları

Kanada Uzay Servisi astronotlarından MacLean, Canadarm2yi yöneten ilk Kanadalı olmustu. Canadarm2nin uzaydaki hareketli üssünde yeni günes panelleri ele aldı. Bu paneller Ferguson ve Burbankten alınarak Kanada robot kolunu kontrol etmek için kullanıldı. Bu kol, Canadarm olarak bilinmektedir. MacLean, Chris Hadfielddan sonra uzay yürüyüsü gerçeklestiren ikinci Kanadalı insan olmustur.

STS-115 astronotlarının giydiği kıyafetler Steve MacLeaninde bulunduğu Ontario, Torontoda bulunan York Üniversite’sinde okuyan üç öğrenci Graham Huber, Peter Hui ve Gigi Lui tarafından yamalı eski görev elbiseleri tasarlanmıstır. Bu öğrenciler aynı zamanda bu görev için Steve MacLeanin kisisel yamasını da tasarlamıstır.

                                     

2. Görevin amaçları

  • Iki destek segmentinin P3 ve P4 teslimatı ve yüklenmesi
  • Üç uzay yürüyüsü gerçeklestirerek destek segmentlerini bağlamak, günes panelleri üzerindeki engelleri kaldırmak ve uzay istasyonunu bir sonraki görev olan STS-116ya hazırlamaktı.
  • Iki yeni günes panelinin teslimatı ve yerlestirilmesi
                                     

3. Görevin arka planı

NASAnın yöneticileri yıldırımlı hava kosulları sebebiyle harici tankı daha iyi fotoğraflayabilmek için STS-115 fırlatma tarihini 27 ağustosa aldılar. Bu olay daha önce STS-31 ve STS-82de de görülmüstü. STS-115in fırlatma tarihi Soyuz TMA-9 Eylül ortası fırlatımı ile birlikte koordineli olarak yönetildi. Soyuz TMA-9 aracı ile uluslararası uzay istasyonuna gidecek yeni mürettebat ve yeni ikmal kaynakları tasınacaktı. Soyuz uzay aracı operasyonel olarak uzay istasyonuna herhangi bir uzay mekiği bağlıyken bağlanamazdı.

Görev notları:

  • Challenger felaketi sonrası yapılan 91. görev
  • Atlantisin 27. uçusu
  • Columbiadan sonra yapılan 3. görev
  • STS-1den beri yapılan 116. uzay mekiği uçusu
  • Columbiadan sonra Atlantisin ilk görevi
  • NASAnın 147. insanlı uzay uçusu
                                     

4.1. Görev zaman çizelgesi Fırtlatma hazırlıkları

Atlantis, 24 Temmuz 2006da Yörünge Aracı Isleme Biriminden Araç Montaj Binasına sürüklendi. Atlantis, 26 Temmuzda mobil fırlatma platformu üzerinden indirilerek 2 Ağustos sabahının erken saatlerinde Pad 38Bye sürüklendi. Sürükleme islemi 31 Temmuz tarihine planlanmıstı fakat Kennedy Uzay Merkezi yakınlarındaki bir fırtına bu tarihin iki gün ertelenmesine neden oldu. Bu sırada simseklerin uzay aracına isabet etme olasılığı herkesi çok tedirgin ediyordu. Böyle bir durumun hesaplanamayacak derecede büyük hasarlara sebebiyet verebilirdi.

5-6 Ağustos 2006 tarihlerinde, mühendisler uzay mekiğinin ana motorlarının uçusa hazırlık testini bitirdiler. Motorlar uçusa neredeyse hazır durumdaydılar. 7 Ağustos 2006da mürettebat, dört günlük prova denemeleri için Kennedy Uzay Merkezine geldi. Bu sırada 10 Ağustostaki fırlatma için de geri sayımda yapılıyordu.

NASAnın üst düzey yöneticileri 15-16 Ağustos 2006da uçus hazırlılık incelemesi toplantısı düzenleyerek fırlatma tarihinin belirlenmesi ile ilgili konustu. Harici tanktaki köpük kaybı bu toplantının ana maddesiydi çünkü 13 Ağustos 2006da NASA, bir önceki görev olan STS-121in harici tankının büyük bir köpük kaybı yasadığını açıklamıstı. Columbia faciası, bir miktar köpük kaybından dolayı yasanmıstı. Harici tanktan sızan bu köpük fırlatma sırasında mekiğin sol kanadına çarpmıstı ve bir delik açılmasına sebep olmustu. Bu delik, mekiğin atmosfere yeniden girisi sırasında faciaya sebep olmustu.

Bu toplantıda problemlerin yanı sıra uzay mekiğinin Ku bantlı anteninin güvenliğini sağlayan cıvatalar da konusuldu. Bu cıvatalar yerlerine sağlam montelenmis olmayabilirdi. Yükleme birçok uçusta kullanılmıstı ve simdiye kadar hiçbir sorunla karsılasılmamıstı. Bulusmanın son iki gününde NASA yöneticileri fırlatmayı 27 Ağustos 2006da gerçeklestirmeye karar verdiler. Fakat 18 Ağustos 2006da NASA, hali hazırda fırlatma rampasında bulunan Atlantis Uzay Mekiğinin anten cıvatalarını değistirmeye karar verdi. NASAnın bunu fırlatma rampasına değisimi konusunda hiçbir prosedürleri bulunmamaktaydı. Yine de bu değisim isi önceden planlanmıs olan fırlatma tarihinde değisime sebep olmayarak 20 Ağustos tarihinde tamamlanmıs oldu.

25 Ağustos 2006da, Kennedy Uzay Merkezi’nde kaydedilen en büyük yıldırım fırlatma rampasının tepesine çarpmıstı. Sonuç olarak 26 Ağustosta Görev Denetleme Birimi görevin 24 saat süreyle ertelenerek hasarın tespitinin belirlenmesi karar verdi. 27 Ağustosta uçusun 24 saat daha ertelenmesi yönünde kara verildi. Buna göre belirlenebilecek en erken uçus tarihi 29 Ağustos 2006 olarak belirlenmisti. Hala daha yetkililer yıldırım çarpmasından dolayı mekikte herhangi bir hasar olup olmadığını belirleyememislerdi ve Ernesto Kasırgasının olusturabileceği muhtemel tehlikeyi de göz önünde bulunduruyorlardı.

28 Ağustos 2006da uçusun ertelenmesine ve Atlantis Uzay Mekiğinin yeni hava durumu raporlarında Ernesto Kasırgasının yeniden güç kazanıp daha önce düsünülenden daha yakın mesafede Kennedy Uzay Merkezi yakınlarından geçmesinden sonra mekiğin montaj binasına geri sürüklenmesine karar verildi. NASA, 29 Ağustos 2006 sabah erken saatlerde Atlantis Mekiğini sürüklemeye basladı. Fakat öğleden sonra NASA su ana dek yapılmamıs bir sey yaparak dısarıdaki hava durumuna rağmen Atlantisi fırlatma rampasına geri tasınmasını istedi. Güncel hava durumu raporları Tropikal Ernesto Kasırgasının düsünüldüğü gibi çok kuvvetli bir sekilde Kennedy Uzay Merkezine vurmayacağıydı. Kasırganın en siddetli rüzgarları yaklasık olarak saatte 126 kilometreden daha düsük bir hıza sahip olacaktı. Bu rüzgar hızı NASA için Atlantisi dısarıda tutmaya yeterli bir limit idi.

31 Ağustos 2006nın sabah erken saatlerinde kasırga geçmis ve inceleme ekipleri fırlatma gereçlerinin zarar görüp görmediğiyle ilgili incelemelere baslamıstı. Bu incelemeler sonucu sadece üç soruna rastlandı. Bu sorunlar basit yenilemelerle düzeltilebilirdi. Fırlatma tarihi için 6 Eylül olarak belirlenmisti. Bunun yanı sıra ek bir seçenek olarak iki gün boyunca yapılan görüsmelerin ardından NASAlı ve Rus uzay yöneticileri fırlatmanın bir gün daha ertelenmesini kabul ettiler. 3 Eylül 2006 sabahının erken saatlerinde resmi geri sayım T-43 saat olarak baslatıldı. 6 Eylül 2006 sabahının erken saatlerinde mühendisler, elektrik üreten yakıt hücrelerinden üçünden biri çalıstırıldığında görünür iç kısa devre gözlemlediler. Mühendisler problemi zamanında gözlemleyemedikleri için fırlatma tarihi yakıt hücrelerinin detaylı incelenmesi için ileri bir tarihe ertelendi. Çarsamba aksamı geç saatlere doğru NASA yöneticileri fırlatmayı persembe günü gerçeklestirmeyeceklerini ve yeni fırlatma tarihini 8 Eylül 2006 olarak belirlediler. Normal plana göre fırlatma tarihi planlanan Rus Soyuz Görevi Soyuz TMA-9 ile çakıstığından dolayı 9 Eylül 2006 olarak kararlastırılmıstı. Soyuz TMA-9 uçusunu 18 Eylül 2006da gerçeklestirebildi. Bu olay bazı ajansların Cuma gününü Ekim ayına kadar fırlatma için son sans olarak rapor etmelerine sebep oldu.



                                     

4.2. Görev zaman çizelgesi 8 Eylül Ilk fırlatma girisimi

8 Eylül 2006 sabahı harici tankta bulunan motor devre dısı bırakma sensörlerinden birinin basarısız olduğu rapor edildi. Fırlatma zamanından yarım saat önce NASA fırlatmayı 24 saat daha ertelemeye karar verdi. Bu süre zarfında harici tanktaki yakıt bosaltılarak problemin çözülmesi hedefleniyordu. Sensör ele alındığında, motor devre dısı bırakma 3 numaralı sensörün harici tankın tamamen bosalmasına rağmen içinde hala sıvı hidrojen olması hatalı olduğu kanıtlanmıs oldu. Diğer üç sensör tank bosken beklendiği gibi çalısmıstı ve uzun süre arıza onarımına baslanılmadı. Daha sonra NASA, dört motor devre dısı bırakma sensörü yerine üç sensörle fırlatmaya onay verdi.

                                     

4.3. Görev zaman çizelgesi 9 Eylül Uçus günü 1, fırlatma

9 Eylül 2006da bütün motor devre dısı bırakma sensörleri düzgün çalısıyordu ve ardından kusursuz bir geri sayım ardından 15.15te evrensel saati Atlantis Uzay Mekiği, uluslararası uzay istasyonuna gitmek üzere rampadan fırlatıldı. Atlantis fırlatıldığında uluslararası uzay istasyonu Kuzey Atlantik Okyanusunun 350 kilometre üstünde Grönland ve Izlanda arasındaydı.

Yörünge tırmanma sırasında, görev kontrol merkezi mürettebata soğutma sistemini yeniden düzenlemelerini istedi. Soğutma sistemi görünürde buzla örtülmüstü. Yeniden yapılandırma ısıltılı buharlastırma adı verilen sistemi temizlemis ve normal olarak çalısmaya devam etmisti. Soğutma birimindeki bu geçici buz anormal bir sey değildi ve önceki görevlerde de görülmüstü.

Kalkıstan 8.5 dakika sonra Tanner ve MacLean, ana motorların devre dısı kaldığını el kameralarıyla video ve fotoğraf çekerek belgelediler. Bu çektikleri görüntüler yeryüzüne incelenmek üzere gönderildi.



                                     

4.4. Görev zaman çizelgesi 10 Eylül Uçus günü 2

Uzayda geçirilen tam bir gün boyunca mürettebat, programın ilerisinde hareket ederek uzay aracının bağlanması ve planlanan üç farklı uzay aracı dısı aktiviteleri için hazırlık yaptılar. Görev uzmanları Joe Tanner ve Heide Stefanyshny-Piper, MacLean ve Burbankın 4, 5 ve 7. günlerde uzay yürüsüsü sırasında giyecekleri uzay kıyafetlerini test ettiler. Uzay yürüyüsleri sırasında entegre destek kirislerinin yüklenmesi, yen, günes panellerinin yerlestirilmesi ve bunların görevler için hazırlanması olacaktı.

Uluslararası Uzay Istasyonunda, Expediction 13 uçus mühendisi Jeffrey Williams, 3. Gün gelecek olan Atlantis için yörünge laboratuvarını hazırladı. Williams dijital kameraları yerlestirerek uzay mekiği ısı kalkanının yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını çekecekti. Görev komutanı Pavel Vinogradovun yardımıyla Destiny Laboratuvar Modülünün en sonunda bulunan basınçlı birlesme adaptörü 2yi basınçlandırarak Atlantisin bağlanması için hazırladı. Ayrıca Vinogradov geri dönecek ekipmanları hazırladı.



                                     

4.5. Görev zaman çizelgesi 11 Eylül Uçus günü 3

Atlantisin bağlanmasından önce Atlantis yörüngesi boyunca uzay istasyonunun yaklasık 180 metre altından uçus yapacaktı. Yapılan bu manevra uçusu sayesinde Expediction 13 mürettebatı mekiğin ısı kalkanının yüksek çözünürlüklü fotoğraflar çekmesine olanak sağlayacaktı.

Uluslararası saat ile 10.46 sıralarında Atlantis, uluslararası uzay istasyonuna bağlandı ve yaklasık iki saat sonra uzay istasyonu ve Atlantis arasındaki bağlantı kapağı açıldı. Böylece Atlantis mürettebatı uluslararası saat ile 12.35 sıralarında uzay istasyonu mürettebatı tarafından karsılanmıs oldu.

Uzay istasyonu ile bağlanmadan sonra Ferguson ve Burbank mekiğin robotik kolu Canadarmı 17.5 tonluk entegre kiris yapısına bağladılar. Onu mekiğin yük bölümünden kaldırdı ve manevra gerçeklestirerek uzay istasyonunun Canadarm 2 robotik koluna yönlendirdi.

Bağlantı kapağının açılmasından sonra MacLean ve Expediction 13 uçus mühendisi Jeff Williams, Canadarm 2yi kullanarak uzay mekiğinin robotik kolundan krisi aldılar. Böylece MacLean, Canadarm 2yi uzayda kullananan ilk Kanadalı olmustur.

Tanner ve Stefanyshny-Piper 4. gün gerçeklestirilecek olan uzay yürüyüsü için görev hava kilidi bölmesinde kamp sürecine girerek hazırlık yaptılar. Bu hazırlıklar NASAnın yeni ön nefes alıs ölçümleri basınçtan kaynaklı hastalıklar ve kan dolasımındaki nitrojen azlığından dolayı bükülmeleri engellemek için yapılıyordu. Bu hazırlıklar oksijen maskesi giyme ve gece boyunca 10 psi basınç altında havasız ortamda uyumadan olusmaktaydı. Böylece mürettebatın vücudunu onlara uzay kıyafetleri giydirerek uzay yürüyüsü sırasında düsük basıncın üstesinden gelmeleri sağlanıyordu.

                                     

4.6. Görev zaman çizelgesi 12 Eylül Uçus günü 4

Bir sonraki adım, P3/P4 desteğinin uluslararası uzay istasyonundaki Canadarm 2ye tasınması ve Tannerr ve Stefanyshny-Piperın uzay yürüyüslerine baslayarak bu entegre destek birimini uluslararası saat ile 9.17 sıralarında aktive etmekti. Uzay yürüyüsleri o kadar basarılı olmustu ki astronotlar daha sonraki araç dısı çok sayıda aktivite gerçeklestirmislerdi. Bu aktivitelerin nihai tamamlanması uluslararası saat ile 15.43i bulmustu. Bu ekstra aktiviteler yapılırken bir cıvata, bir yay ve fırlatma kilidinden bir de conta uzay bosluğunda kaybolmustu.

Araç dısı aktivitelerin tamamlanmasıyla uzay istasyonu ekibi besinci gün gerçeklestirilecek uzay yürüyüsü için hazırlıklara basladı. Burbank ve MacLean hava kilitli odaya uluslararası saat ile 18.40ta girerek, 9.15te gerçeklestirilecek olan araç dısı görevlere hazırlanmaya basladılar.

                                     

4.7. Görev zaman çizelgesi 13 Eylül Uçus günü 5

Uçusun besinci günü ikinci uzay yürüyüsü gerçeklestirildi. Bu sefer sıra Burbank ve MacLeande idi ve ilk kez uzay yürüyüsü gerçeklestireceklerdi. Astronotlar tüm günü son görevleri gerçeklestirmeye adadılar. Bu görevler arasında solar Alpha dönel bağlantılarının aktive edilmesi vardı. Solar Alpha dönel bağlantıları ortalama bir araba büyüklüğündeydi ve uzay istasyonundaki günes panellerinin Günese doğru dönmesini sağlamaktaydı. Burbank ve MacLean, uçus sırasında Alpha dönel bağlantılarının Atlantise sabitlestirme kilitlerini açtılar. Uzay yürüyüsü sırasında astronotlar küçük çaplı problemlerle karsılastılar. Bu problemlerden baslıcaları kask kamerasında arıza, kırık soket aracı, yerine oturmayan cıvata ve cıvata sabitlestirmek için kullanılan mandalın mekanizmadan fırlaması. Astronotlar bu mandalı sabitlestirmek için kuvvet uygulayarak ayırdılar.

Burbank ve MacLean istasyon dısında 7 saat 11 dakika geçirdiler. Uluslararası saat ile 9.05te baslayan yürüyüsleri 16.16da tamamlandı. Alpha Dönel bölmeleri dısında uzay istasyonu dısında bazı ileri görevleri de gerçeklestirdiler.

Mühendisler dört saatlik Alpha dönel bağlantılarının ayrılması ve aktivasyonu sırasında bir takım aksaklıklarla karsılastılar ve günes panellerinin yerini alması gecikti. Bunun nedeni Alpha dönel bağlantılarının ayrılması sırasında aksaklıklar yasanması ve üzerinde detaylı çalısmalar yapılması gerektiği idi. Gecikme zamanı uzun bir zaman dilimine genisletilerek mühendislerin gece boyu üzerinde çalısmasına olanak sağlandı ve planlandığı gibi yerlestirme Persembe gününe yetistirildi.



                                     

4.8. Görev zaman çizelgesi 14 Eylül Uçus günü 6

Uçusun altıncı gününde de günes panellerinin yerlestirilmesi devam etti. Günes panellerinin açılması besinci günde Alpha dönel bağlantılarında meydana gelen bir takım aksaklıklar nedeniyle planlanan zamanın biraz gerisinde kaldı. Yasanan bu problemin yazılım kaynaklı olduğu kanısına varıldı ve bunun için geçici bir çözüm üretildi. Günes panellerinin açılması sabah asamalarına kadar devam etti. STS-97de olduğu gibi panellerin birbirine yapısması önlenmis olacaktı. Ekibin kaydettiği verilere göre bazı paneller hala daha yapısmaya devam ediyordu fakat bu bir probleme yol açmamıstı. Yüklemenin tamamlanmasına rağmen günes panelleri bir sonraki fırlatma görevine kadar uzay istasyonuna güç sağlayamayacaktı. Aralık 2006da gerçeklestirilmesi planlanan STS-116 görevi ile uzay istasyonunda büyük elektriksel kablolama bakımı gerçeklestirilecekti.

Altıncı gündeki diğer aktiviteler ise istasyonun Canadarm 2nin güncel konumu mobil baz sisteminden baslayarak Destiny laboratuvar modülüne kadar çift serbest dolasma ve üçüncü uzay yürüyüsü görevi için hazırlıklardan olusmaktaydı. Görevlerin yanı sıra günün ilerleyen saatlerinde Jett, MacLean ve Kanada Basbakanı Stephen Harper, öğrenciler arasında röportaj gerçeklestirildi.

                                     

4.9. Görev zaman çizelgesi 15 Eylül Uçus günü 7

Yedinci uçus günü, STS-115in üçüncü ve son uzay yürüyüsünün gerçeklestirileceği gün olmasından dolayı önemlidir. Uzay yürüyüsünün baslaması güç kontrol kumandasının takılmasından dolayı ertelendi. Güç kontrol kumandasındaki bu sorun hava kilitli odadaki basınç düsürme pompasında güç kaybına neden olmaktaydı. Bu sorun nedeniyle basınç düsürme pompasında elektrik akımı bir anlığına kesilmisti. Devrede kısa devre olmadığı anlasıldıktan sonra salter resetlenerek yeniden çalısır hale getirildi. 45 dakikalık bir gecikmenin ardından Joe Tanner ve Stefanyshny-Piper uzay yürüyüslerine uluslararası saat ile 10:00da basladılar.

6 saat 42 dakikalık uzay yürüyüsü boyunca astronotlar sayısız bakım ve onarım çalısmaları gerçeklestirdiler. Bu çalısmalardan biri ise P3/P4 radyatörünün fırlatma sırasında güvenliğini sağlayan donanımın çıkarılmasıydı. Uçus yer kontrolcüleri daha sonra radyatörü açtılar. Bu radyatör uzay istasyonunun uzaya bos yere ısı yaymasını engelleme yeteneğini arttırıyordu. Ayrıca uzay yürüyüsü sırasında uluslararası uzay istasyonu dısında deneysel atık materyallerin toplanması, P6 desteğinin oranımı, kablosuz televizyon anteninin kurulumu ve S1 desteğinin S- bant anten montajıyla değistirilmesiydi.

Önceden ileri tarihlerde yapılması için planlanan görevler bu uzay yürüyüsü sırasında da gerçeklestirildi. Uzay yürüyüsünün bitimine yakın astronotlar bir takım testler yaptılar. Bu testler kızılötesi video kaydı ile Atlantisin uç kenar kanatlarındaki küçük meteor kaynaklı hasarları gözlemlemekti. Uzay yürüyüsünden sonra uzay istasyonunun mobil tasıyıcısı P3 desteğindeki çalısma alanına tasındı. Burada destek biriminin bölüm denetlenmesi gerçeklestirilecekti.



                                     

4.10. Görev zaman çizelgesi 16 Eylül Uçus günü 8

STS-115in sekizinci gününde geçen tüm gün boyunca uzay gemisi Atlantis, uzay istasyonuna bağlı bir sekilde bulunuyordu. Bu sırada bir sonraki gün gerçeklestirilecek olan uzay istasyonundan ayrılma için hazırlıklara baslamıslardı. Ekip basarılı bir görevin ardından sabahı dinlenerek geçirdiler. Daha sonra uzay istasyonu ekipmanları ve bilimsel deneyleri Atlantise tasıyarak eve dönüs yolculuğu için hazırlanmaya basladılar.

Expediction-13 ve STS-115 ekipleri görev komutanı Brent Jett ile birlikte geleneksel mürettebat haber konferansında yer aldılar. Jett, görevin ne kadar basarılı olduğuna dair konusma yaparken izlenecek yapısal görevlere değindi. Konusmasında Geriye kalan montaj görevleri zorlu olacak. Bir sonraki görevlerde de bunlara benzer tasımalarımız olacak. Montajlamada iyi bir baslangıç yaparak görevi sonlandırdık. Gelecek ekiplere iyi dersler vereceğimizi düsünüyorum. sözlerine yer verdi.

                                     

4.11. Görev zaman çizelgesi 17 Eylül Uçus günü 9

Dokuzuncu uçus gününde Atlantis, uzay istasyonundaki STS-115 görevlerini tamamlayarak istasyondan uluslararası saat ile 12.50de ayrıldı. STS-115 ile Expediction-13 ekibi arasında geleneksel vedalasma seremonisi gerçeklestirildi. Daha sonra Atlantis ile uzay istasyonu arasındaki köprü uluslararası saat ile 10.27de kapatılarak kilitlendi. Sızıntı testleri yapıldıktan sonra Atlantis bağlantı yerinden ayrılarak yeni konfigürasyona girmek için kendi etrafında 360 derece dönüslere basladı.

                                     

4.12. Görev zaman çizelgesi 18 Eylül Uçus günü 10

STS-115in ekibi onuncu uçus günü sabahını Atlantisin ısı kalkanının on ikinci gün gerçeklesecek olan atmosfere yeniden girme görevi için denetim gerçeklestirerek geçirdiler.

Uluslararası uzay istasyonunun arkasında 80 kilometre turlayarak ekip Atlantisin robotik kolunu ve patlama sensör sistemini kullanarak burun ya da kanatların kenar kısımlarının aracın mikro asteroidler ve uzay hurdaları tarafından hasar almadığı kontrol edildi. Ekip günün geri kalan ısıklı görev kısmını ekipmanları atmosfere yeniden giris ve inis için hazırlamaya basladılar.

                                     

4.13. Görev zaman çizelgesi 19 Eylül Uçus günü 11

11. gün sabahı astronotlar Jeff ve Ferguson, Atlantisin etki kontrol iticilerini test ettiler ve bilgisayarları kullanarak inis talimi yaptılar. Iticiler atmosfere giris sırasında aracın pozisyonunu değistirmek için kullanılacaktı.

Ayrıca ekip bu zaman içerisinde röportaj da yaptı. Bu röportaj sırasında astronot Ferguson, ekibin dört gözle inis zamanını beklediğini söyledi. Ferguson röportaj sırasında: Su ana dek yaptığımız islerde iyi is çıkardığımızı düsünüyoruz. Artık atmosfere geri dönmek ve dört gözle yarın içinde bir saatte basarılı bir sekilde inis yapmayı bekliyoruz. diye ekledi.

Röportajdan sonra ekip atmosfere giris için yaptıkları hazırlıklara gereksiz ekipmanları istiflemeye ve inis için gerekli diğer öncelikli görevleri yapmaya devam etti. Fakat ekip günün ilerleyen saatlerinde görev kontrol merkezine, tepki kontrol sistemini test ederken aracın yörüngesiyle aynı doğrultuda olan tanımlanamayan bir cisim gördüklerini rapor ettiler. Astronotlar bu nesneyi yerlesik televizyon kamerası kullanarak belirlediler. Maalesef fotoğrafların çözünürlükleri iyi olmadığı için bu cismin ne olduğunu belirleyemediler.

Daha sonra bu görüntülerin daha detaylı incelenmesi için görev kontrol merkezine gönderilerek uçus analizcilerinin bu cismi tanımlamaları hedeflendi. Uçus kontrolcülerine göre bu cismin Atlantisten kopma ihtimali vardı ve böylece bu cismi tanımlayabileceklerini umdular. Büyük bir olasılıkla bu cisim zararsızdı. Bu cismin buz ya da uçusun ilk evreleri gözlemlenen zarar görmüs ısı kalkanının bir parçası olabileceğiydi. Fakat bu cismin çok önemli bir bölümden kopma olabileceğiydi. Bu olasılık aracın termal koruma sisteminin kaplamalarından biri olma ihtimaliydi.

Görev kontrol merkezi, Atlantis ekibine mekiğin robotik kolunu çalıstırmalarını ve aracı yeniden incelemelerini istedi. Bu incelemelerle bir takım testler yapılacaktı. Böylece 12. günde aracın atmosfere giris için güvenli olup olmadığına karar verilecekti. Bu harici incelemeyle aracın Çarsamba günkü inisi, eklenen kötü hava kosulları nedeniyle atmosfere girisi ve inisi bir gün ertelendi.

                                     

4.14. Görev zaman çizelgesi 20 Eylül Uçus günü 12

11. uçus günü Atlantis ile aynı doğrultuda yörünge yapan tanımlanamayan cismin belirlenmesinden sonra uçus kontrolcüleri 12. uçus günü sabahının erken saatlerinde aracın robotik kolunu kullanarak Atlantisin üst yüzeyini incelediler. Gövdede bulunan astronotlar ise Atlantisin alt bölümündeki endise duyulabilecek bölgeleri gözlemlediler. Gözlemlemelerin ardından ekip, Houstondaki görev kontrol merkezi tarafından aracın bom sensörünü kullanarak Atlantisin ısı kalkanını daha fazla kontrol etmelerini istedi.

Tekrar yapılan taramaların ardından gece boyunca uçus kontrolcülerinin yük bölmesindeki analizlerini sürdürdüler. Bu islemlerin tamamlanmasının ardından Atlantis için daha fazla güvenlik prosedürü kalmadığına karar verildi ve görev kontrolcüleri yörüngeyi atmosfere giris için temizledi. Bunlar uzay mekiğinin Persembe günü sabahı inmesi için bir sağlık sertifikası niteliğindeydi ve buna eklenen hava kosullarının inis için elverisli olması durumu çok daha iyi bir hale getirmisti. Bu sayede Atlantisin bir sonraki gün için güvenle inis yapmasına olanak sağlanmıs oldu. Ekip günün geri kalan kısmında inis için hazırlıklara devam etti. Bu hazırlıklar arasında motoru kaplama ve ku bant antenini televizyon yayını için istiflemek gibi hazırlıklar denilebilir. Incelemeler sırasında ekip Soyuz TMA-9 uzay aracının uluslararası uzay istasyonuna yukarıdan bağlandığını gördüler. Soyuz TMA-9 aracı Expediction 14 ekibinin ilk yarısını tasıyan araçtı.

                                     

4.15. Görev zaman çizelgesi 21 Eylül Uçus günü 13 ve inis

Görevin son günü olan 13. günde atmosfere giris için son protokoller, inis için yerini alma, sayısız bilgi alma ve öğleden sonra gerçeklestirilen konferanslarla geçti. Inise geçme islemi Kennedy Uzay Merkezine inisten saatler öncesinden baslamıstı. Nis islemi yardımcı yedek güç biriminin doğu saat birimiyle 04.37de yeniden çalıstırılmasıyla basladı. Bu islemin ardından yük bölmelerinin kapıları kapatıldı ve araç doğu saatiyle 04.45te mühürlendi. Atlantis ekibi, Houstonda bulunan Görev Kontrol Merkezinden doğu saati ile 04.52de gelen son emir olan devam edin ile inis için harekete geçtiler. Ekip, uzay mekiğinin yörüngeden çıkması için manevra yapmaya basladı. Böylece motorları hareket yönüne çevrilerek hızının yavaslaması sağlanmıs oldu ve böylelikle yörüngeden alçalmaya basladı.

Yörüngeden çıkmak için atesleme doğu saatiyle 05.15te basladı ve bu atesleme iki motorunda tam güçle çalısmasıyla 2 dakika 40 saniye sürdü. Araçta bulunan astronotlar ateslemenin çok iyi olduğunu ve Atlantisin, atmosferden Hint Okyanusuna doğru alçalırken ateslemeyle ilgili hiçbir değisiklik yapmak zorunda olmadıklarını belirttiler.

Yörüngeden çıkmak için yapılan ateslemeden sonra Atlantis ekibi ekstra olarak bulunan yakıtların bosaltımına basladı. Bu islem yaklasık olarak 3 dakika sürdü ve doğu saati ile 05.26da tamamlandı. Bu sırada araç inisten 55 dakika uzaklıktaydı. 25 dakika sonra Atlantis, yaklasık olarak 130 kilometre yükseklikte doğu saati ile 05.51de atmosferin etkilerini hissetmeye basladı. Daha sonra Atlantisin 27. 000 km/slik hızının büyük bir kısmından kurtulması için aynı doğrultuda atesleme gerçeklestirildi. Atlantisin inis için 760 km/sden daha az bir hız da seyahat etmesi gerekiyordu. Uluslararası uzay istasyonu, Atlantisin ayrılmasından sonra yeni konum alarak yapılan tüm manevraların astronotların yukarıdan gözlemlemesine olanak sağlamıs oldu.

Doğu saati ile 06.08de uzay mekiğinden sinyali Florida, Merritt Adasında bulunan MILA izleme istasyonu tarafından alındı. Bu GPS sinyali araç tarafından 3 dakika geç kabul edildi. Atlantisin ilk belirlenmesinden 10 dakika sonra Kennedy Uzay Istasyonundan 2 kere sonik patlama sesi duyuldu. Mekik alçalma sırasında 3 kere ses duvarını astı. Bundan bir dakika sonra komutan Jett, Atlantisin kontrolünü aldı ve gözle görülür mesafede bulunan Kennedy Uzay Merkezi Pist 33e inise geçti.

Atlantisin ana inis takımları doğu saati ile 06.21.30da Kennedy Uzay Merkezi Uzay Mekiği Inis Birimi Pist 33e inisini gerçeklestirdi. 6 saniye sonra ise burun inis takımları da doğu saati ile 06.21.36da yere değdi. Fırlatmadan 8 milyon kilometre sonra uzay mekiğinin tekerlekleri doğu saati ile 06.22.16da durdu ve böylelikle STS-115 görevi de tamamlanmıs oldu.

Sabah inisi gece inisi olarak kabul edildi. Çünkü gün doğumundan 48 dakika önce gerçeklestirilmisti ve böylelikle Uzay Mekiği Programının 21. gece inisi olmustu. Bu inis Kennedy Uzay Merkezinde yapılan 63. inisti ve Atlantisin 27. göreviydi.

                                     

5. Uçus sonrası

Atlantis Uzay Mekiği üzerinde çalısılırken NASA teknisyenleri uzay aracının radyatör panellerinden birinin mikrometeroid tarafından hasar aldığını tespit etti. Belirtilenlere göre bu delik 2.7 mm genisliğindeydi.

                                     

6. Enkaz analizi

NASAnın görev yönetim takımı Atlantisin yerden alınan görüntüleri, radar, Canadarm kullanılarak yapılan mekik incelemeleri ve uluslararası uzay istasyonundan alınan verileri incelemeye basladılar. Inisin 2. günü yönetim takımı ele avuca sığmayacak kadar çok fırlatma enkaz olayı belirlediler ve bunların sonucunda mekiğin uçusunu çok büyük bir etkisi olmadığı kararlastırıldı. Ertesi gün NASAlı mühendisler ekstra ısı kalkanı incelemelerinin gerekli olmadığına karar verdiler. Daha önceki görevlerde fırlatma sırasında veya fırlatmadan sonra enkazlara rastlandığından gerek duyulmadı. Ayrıca 19 Eylül 2006daki gözlemlerde hiçbir enkaza rastlanmadı.

Fırlatmanın ilk 48 saniyesinde herhangi bir büyük enkaz olayına rastlanmadı. Çünkü uzay mekiğinin önünde bulunan harici tank bölümünde enkaz meydana gelmisti ve araca hiçbir zarar olusturmamıstı. Harici tankın merkezinin üst tarafında yeni kaynaklı bir enkaz görülmüstü ve bu enkaz gelecek görevler için endise olusturmaktaydı.

                                     

7. Uyandırma servisi

NASAnın Gemini uzay aracı görevlerinden beridir geleneğini sürdürdüğü görev mürettebatının uzayda güne basladıkları her gün boyunca özel müzik albümleri çalınıyordu. Her bir parça özel olarak seçiliyordu. Genellikle ekip üyeleri için özel anlam tasıyan parçalar ve günlük hayatlarında dinledikleri parçalardan olusmaktaydı.

                                     

8. Acil durum görevi

STS-300 görevi, uzay mekiği ekibine olası yardım birimine verilmisti. STS-300, Discovery uzay mekiği faciasında fırlatılması gerekiyordu. STS-300, STS-114 ya da STS-121 sırasında kapatıldı. Kurtarma görevi STS-115 görevinin gelistirilmis bir versiyonu olacaktı. Bu görev daha ileri bir tarihte gerçeklesecek ve mürettebat sayısı azaltılacaktı. STS-300 17 Ağustos 2006dan önce fırlatılmamalıydı ve STS-300 ekibi, STS-115in 4 kisilik ekibi olmalıydı:

  • 2. görev uzmanı; Daniel Burbank
  • Komutan; Brent Jett
  • Pilot ve uzaktan idare sistemi yedek operatörü; Christopher Ferguson
  • 1. görev uzmanı ve uzaktan idare sistemi 1. Operatörü; Joseph Tanner
                                     

9. Kaynakça

  • Shuttles to resume nighttime launches; Atlantis damaged, Spaceflight Now, 06/10/06
  • Jump up to:a b "STS-115 MCC Status Report #11". NASA. 14 Eylül 2006. Erisim tarihi: 14 Eylül 2006.
  • "Debris analysis update". SpaceFlightNow. 11 Eylül 2006. Erisim tarihi: 12 Eylül 2006.
  • "Second space station solar array wing deployed". SpaceFlightNow. 4 Aralık 2000. Erisim tarihi: 15 Eylül 2006.
  • "STS-115 MCC Status Report #15". NASA. 16 Eylül 2006. Erisim tarihi: 16 Eylül 2006.
  • "NASA hashigh confidenceAtlantis in good shape". SpaceFlightNow. 10 Eylül 2006. Erisim tarihi: 12 Eylül 2006.
  • . "Additional heat shield inspections ruled out". SpaceFlightNow. 11 Eylül 2006. Erisim tarihi: 12 Eylül 2006.
  • Fries, Colin 18 Temmuz 2006. "Chronology of Wakeup calls" PDF. NASA. p. 57. Erisim tarihi: 16 Aralık 2006.
  • "Space station spreads its new power wings". 14 Eylül 2006. Erisim tarihi: 15 Eylül 2006.
  • "STS-121 Nasa Press Kit" NASA Press Kit – STS-121, Mayıs 2006.
  • "STS-115 MCC Status Report #13". NASA. 15 Eylül 2006. Erisim tarihi: 15 Eylül 2006.
  • Wilkes, Jim 13 Eylül 2006. "Shuttle crew puts designers on cloud 9". Toronto Star. Erisim tarihi: 13 Eylül 2006.
  • "Mike Leinbach, STS-115 Launch Director, NASA Direct interview". NASA News. 22 Ağustos 2006. Orijinal kaynaktan 30 Ocak 2008 tarihinde arsivlendi. Erisim tarihi: 12 Eylül 2006.
  • "Initial solar array deploy held up for troubleshooting". SpaceFlightNow. 13 Eylül 2006. Erisim tarihi: 14 Eylül 2006.
  • Heat shield cleared; Shannon talks night launches, Hubble
  • William Harwood for CBS News 2006. "STS-115 Quick-Look Mission Data". Spaceflight Now. Erisim tarihi: 30 Ekim 2007.
  • James Oberg 2006. "NASA studying a dingon shuttle". MSNBC. Erisim tarihi: 30 Ekim 2007.
  • "STS-115 MCC Status Report #12". NASA. 15 Eylül 2006. Erisim tarihi: 15 Eylül 2006.