ⓘ Büyük Melen Projesi

                                     

ⓘ Büyük Melen Projesi

Büyük Melen Projesi, Melen Çayından Istanbul iline boru hatlarıyla su getirme çalısmasıdır. Proje Türkiyenin en büyük su temini çalısmasıdır.

1990 yıllarda Istanbulun içme suyu sıkıntısı baslamıstır. Göçle gelen hızlı nüfus artısı, içme, kullanma ve sanayinin ihtiyaç duyduğu suyun temininde problemler olusturmustur. Trakyadaki suyu alınabilecek dereler küçük baraj ve bentlerle Istanbula tasınmıstır. Artan ihtiyaca cevap verebilmek için daha uzaklardan su getirme fikri doğmustur. Sakarya ile Düzce illerinin sınırını olusturan Melen Çayı projesi doğmustur.

2040 yılında Istanbulun nüfusu 17 milyon, yıllık su ihtiyacı 1997 hm³/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Proje 1997 yılında DSI tarafından hazırlanıp, 2001 yılında insaat isleri basladı. Projenin ilk etabı 20 Ekim 2007de uygulamaya geçti.

                                     

1. Melen Çayı

Melen Çayı, Istanbul boğazına uzaklığı 170 kmdir. Düzce ovası Kuzey Anadolu Fayı üzerinde tektonik bir ovadır. Bir çanak seklinde olan ovanın tüm suları Efteni Gölünde bir araya gelip, birleserek Melen Çayını olusturur. Düzce sehir merkezinin doğu yakasının sularını toplayan ve üzerinde Hasanlar Barajı bulunan Küçük Melen Çayı Efteni gölüne dökülür. Göle dökülen diğer dereler; Asar Deresi, Aksu Deresi, Uğur Deresi Sığırlık, Samandere ve Torku dereleriyle birleserek gölden Büyük Melen adıyla çıkar. Melen Çayı Kocaaliden Lâhna deresini de aldıktan sonra Karadenize ulasır. Baraj alanında yıllık ortalama akım 1 599.42 hm³/yıldır. Bu suyun %67si proje kapsamında Istanbula kanalize edilecek, 2040 yılına kadar kentin su ihtiyacını karsılayacaktır.

Proje kapsamında Melen Çayı ile Istanbul arasına 105 km uzunluğunda boru hattı dösenmistir. Gelen su Sile Ağvada Yesilçay sistemine aktarılmıs, oradan Yavuz Selim Arıtma tesisine ulastırılmıstır. Melen Çayından Istanbula günde 700.000 m³ su verilmektedir

                                     

2. Proje ile yapılacaklar

Melen regülatörü, birbirine paralel üç isale hattı, pompa istasyonları, terfi hattı, terfi deposu, arıtma tesisi.

  • Boğaziçi Su Tüneli ; Melen nehrinden gelen suyun Istanbulun Avrupa yakasına ulastırmak amacıyla Istanbul Boğazının 135 m altında yapılan tünel. Tünel 5551 m uzunluğunda olup, 4 m çapında borularla dösenmistir. Dünyada ilk kez, iki kıta su tüneli ile birlestirilmistir.
  • Melen barajı: Melen Çayı üzerinde içme suyu depolamak ve elektrik üretmek amacıyla yapılmakta olan baraj.
  • Melen regülatörü: Birinci etapta baraj yapılmadan önce, pompalanacak suyun yükseltilmesi amacıyla yapılmıstır. 2007 yılında tamamlanmıs ve halen kullanılmaktadır.
  • Cumhuriyet Içme Suyu Arıtma Tesisi: Melen Çayından gelen ham suyun arıtılması amacıyla, Istanbulun 30 km kuzeydoğusunda 400 dönüm arazide kurulan tesis. Tesiste; durultucu, kum filtresi, dezenfeksiyon, kimyasal islem, çamur atma bölümleri bulunmaktadır. Açılısta 8.30 m³/sn kapasiteyle çalısacak olan tesis, son asamada 8.68 m³/sn seviyesine çıkacaktır.
                                     

3. Melen Barajı

Melenden su birinci asamada Melen Regülatörü yapılarak, baraj yapmadan akan su Istanbula Ekim 2007de gönderilmistir. Ikinci asamada gönderilecek suyun depolanması amacıyla Melen Barajı insa edilecektir. Melen barajı Sakarya ili Kocaali ilçesi, Ortaköy sınırlarında yapılmaya baslanmıstır. Baraj alanı Melen çayının Karadenize döküldüğü yere 7 km uzaktadır.

Barajın temelden yüksekliği 124 m, talvegten yüksekliği 99 m, kret uzunluğu 945 m olup 694 milyon m³ su depolanacaktır. Silindirle sıkıstırılmıs beton ile yapılacak barajın temeli 6.03.2014te atılmıstır. 1. boru hattı ile Istanbula 8.5 m³/sn su verilmektedir. 2. asamada yapılacak boru hattı ile 14.5 m³/sn, toplamda 23 m³/sn su gönderilecektir. Barajın bitirilmesi ile bu rakam 34.4 m³/sn su kesintisiz sekilde Istanbula gönderilecektir. 51 m³/sn olan Melen Çayının yıllık su potansiyelinin, 34 m³/snlik kısmıyla yılda 1 milyar 77 milyon m³ su Istanbula pompalanacaktır.

Melen barajından elektrik üretimi de yapılacaktır. 45 MW gücünde kurulacak HES ile yılda 174 milyon kw elektrik üretilecektir. Istanbulda isletmede olan 14 barajın toplam su hacminin 877 milyon m³tür. Melen barajı 694 milyon m³ su hacmiyle Istanbul barajlarının %80nine karsılık gelir.

Melen barajı suları altında kalacak yerlerin tamamı Kocaali ilçesine bağlıdır. Kocaali ilçesinin 5 yerlesimi; Lahna bucağına bağlı, Ortaköy, Cuma Mahallesi, Beyler, Karalar, Köyyeri köyleri sular altında bırakacaktır.



                                     

4. Itirazlar

2003 yılında, ISKI müdürünün projenin gereksiz olduğu yönünde itirazı olmustur. Istanbul nüfusunun DSInin beklediği kadar artmayacağı, su kaçaklarının azaltılması, Istranca ve Yesilçay barajlarının tamamlanması kosulu ile projenin yeniden değerlendirilmesini önermistir.